'Eigen regie versus overnemen: we raken er niet over uitgepraat'
Het trainingsjaar 2022 mochten wij afsluiten met de trainingsdag die verdieping biedt aan een voor zorgmedewerkers relevant onderwerp “Eigen regie versus overnemen”. Een thema waarover je niet uitgepraat raakt. Tijdens deze dag heeft de sociale emotionele ontwikkeling centraal gestaan en hoe dit zich in de praktijk verhoudt.
Maar wat is regie eigenlijk en wie gaat er over regie? Laat je de regie volledig bij de cliënt en wie is er verantwoordelijk? Eerst maar eens hierover in gesprek met elkaar. Wat er toe leidt dat we er samen achter komen dat 'eigen regie' en heel breed begrip is. Dit leidt tot de volgende vraag: hoe geef je de cliënt dan eigen regie in de dagelijkse praktijk en doen we dit met collega’s allemaal op dezelfde wijze? Waarbij je in de praktijk jezelf afvraagt: werk ik op dit moment vraag gericht of vraag gezwicht. Waar ook iedereen weer een andere kijk op heeft. Laat je de regie bij de cliënt en geef je hem of haar de kans om het leven te ervaren zoals die is. Of blijf je de cliënt ‘beschermen’? En waar wil je die cliënt dan voor beschermen? Voor een fout die wij allemaal wel eens in het leven gemaakt hebben en waarvan we geleerd hebben. Ontneem je de cliënt dan de kans om te leren? Maar stel dat je in dezelfde situatie toch het gevoel hebt dat de cliënt een risico voor zichzelf of voor een ander is. Kan je dan nog spreken van een leermoment of heb je nu een plicht als hulpverlener? Wanneer kom je dan bij het punt van overnemen?
Het begint bij een goed beeld hebben van de cliënt: wie hij of zij is als persoon, wat hij of zij nodig heeft, wat zijn de ondersteuningsbehoeften en welke begeleidingsstijl past bij deze cliënt. Belangrijke elementen om te kunnen bepalen welke begeleidingsniveau een cliënt heeft, zijn de cognitieve ontwikkeling (IQ) en het sociaal emotionele ontwikkelingsniveau (SEO). Daarom hebben wij de begeleiders tijdens deze dag uitgelegd waaruit het IQ opgebouwd is en welke elementen belangrijk zijn om rekening mee te houden in de praktijk. Maar ook over IQ kan je weer in discussie, want wanneer is iemand met een IQ van 103 gelijk aan iemand anders met hetzelfde IQ? Daarna was er aandacht voor de sociaal emotionele ontwikkeling. De grondslagen van het ontwikkelings-dynamisch model van professor Anton Došen is daarbij een fijn model om te bepalen op welk niveau je cliënt gaat begeleiden. Hierbij houd je rekening met op welk sociaal ontwikkelingsniveau de cliënt functioneert en wat dit vraagt van jou als begeleider in de manier van het begeleiden van de cliënt (overnemen, samendoen of instructie geven en afstand nemen). In de middag na de theorie met tussendoor video’s om het beeldend te maken, was er tijd voor actie met een doe- en denkcircuit. Het zelf ervaren en de begeleiders aan het denken zetten over de besproken theorie en hoe ze zelf eigen regie in de praktijk brengen.Terugblik
Voor mij was het een leuke dag, omdat het een onderwerp is waarbij vele kanten van de cliënt belicht worden. Iedereen is uniek en dat kwam vandaag ook naar voren! Wat voor mij het leukste aan zo’n dag is, is dat je merkt dat het onderwerp leeft en dat er veel interactie ontstaat tussen ons en de begeleiders. Maar vooral dat we er nog steeds niet over uitgepraat zijn. Waar ik hélemaal blij van word is de feedback die we lezen bij de evaluatieformulieren. Hier een paar op een rij:
“Ik vond het boeiend hoe werd teruggegaan naar intelligentie en kijkend naar het SEO om beter na te kunnen gaan of de regie bij cliënt kan blijven en je iets samen oppakt of je beter over kunt nemen. Heel helder.”
“Het onderwerp was erg interessant en ik heb er nu ook veel aan in het werk. Het is vooral een stukje bewustwording wat weer een hele andere kijk geeft op situaties en het begrijpelijker maakt. Erg prettig.”
“Super bedankt voor de leuke, interessante trainingsdag!”Dus op naar nog meer praten over eigen regie! Praten met de cliënt doen we natuurlijk op het begeleidingsniveau die bij de cliënt past. Bij de ene cliënt zul je dit in simpele en begrijpelijke bewoording doen, met eventueel visuele ondersteuning. Terwijl je bij een andere cliënt hier bewust niet voor zou kiezen. Net zoals dat jij jouw eigen dromen, voorkeuren en blinde vlekken hebt en van dingen nog zou kunnen leren is dit ook zo voor de cliënt. Probeer hier samen achter te komen en doe dit vanuit nieuwsgierigheid en waar nodig met bezorgdheid. Kom samen met de cliënt of zijn naasten erachter door vragen te stellen: Wie ben je? Wat kan je? Wat heb je nodig? Hoe heb je dit nodig? Van wie heb je dit nodig? Maar vooral de vraag wat maakt jou dag fijn en goed? En na al dat gepraat, in actie komen om een fijne dag te bereiken. Hoe dit eruit ziet zal voor iedereen anders zijn. Maar hopelijk naar zoveel mogelijk fijne dagen voor iedereen!
