Gedragskundige Wil: ‘Cliënten met een laag IQ, een blinde vlek?'
In de GGZ is er een groeiende groep mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) die vaak over het hoofd wordt gezien. Mensen die jarenlang op hun tenen hebben gelopen en uiteindelijk in een wereld van behandelingen en indicaties terechtkomen, waar ze opnieuw overvraagd worden. Onze gedragskundige Wil is afgelopen november samen met collega Eva naar het symposium ‘Patiënten met een laag IQ, een blinde vlek?’ geweest. Wil deelt in haar nieuwste blog een impressie van deze dag met een een helder en krachtig pleidooi: het is tijd om deze blinde vlek te doorbreken. Het vroeg herkennen van een LVB is cruciaal om overvraging te voorkomen en zorg écht passend te maken. Dat vraagt niet alleen om scherpte, maar ook om empathie, samenwerking en durf om over te nemen wanneer dat nodig is.
Lees Wil’s blog en ontdek waarom het zo belangrijk is om naast de cliënt te blijven staan, te vertalen wat zij zelf niet kunnen uitleggen, en – waar nodig – over te nemen om hen als mens serieus te nemen.
‘We moeten stoppen met mensen uit de rivier te trekken, maar stroomopwaarts kijken waar ze er in vallen’ - Tutu
Een blinde vlek in de GGZ, want van het totaal aantal mensen in Nederland met eenLVB (totaal < 2.500.000 mensen!) komt een groot deel uiteindelijk terecht in de psychiatrie en krijgt een GGZ-diagnose. Mensen die jarenlang een ‘normaal leven’ hebben geleid, maar door voortdurende overvraging in de ggz terecht komen. Mensen die vaak een vlotte babbel hebben, hun zaakjes prima op orde lijken te hebben maar ineens ontregelen omdat ze altijd op hun tenen hebben gelopen. In de ggz worden zij helaas niet altijd onderkend. Zij komen terecht in een wereld van behandeling en indicaties, een medische wereld die nog niet zo goed is afgestemd op hun vragen en behoeften, waardoor dan weer opnieuw overvraging ontstaat.
De voormalig Arts VG bij Zorggroep Achterhoek, nu onder andere straatdokter in Rotterdam, vertelde over Semmy, die na een forse ontregeling de diagnose ‘anti-sociale persoonlijkheidsstoornis met aangepast gedrag in de gevangenis’ had gekregen maar na detentie riep dat hij vooral heel zelfstandig was en zijn zaakjes zelf wel kon regelen. Gelukkig was daar de Rotterdamse straatdokter die direct zag dat hij te maken had met iemand met een LVB, die zichzelf overschreeuwde maar in werkelijkheid zijn handen vol had aan het dagelijks leven.
Een psychiater van VGGnet, zette dit in haar lezing nog scherper neer: ‘Ik geloof niet in agressieve LVB-ers.’ Zij merkt in haar werk, dat veel cliënten zich vaak niet begrepen en erkend voelen. Een jongeman die de hele tent in elkaar wil timmeren heeft bijvoorbeeld niet begrepen wat er wordt gezegd. Eigenlijk dus een communicatieprobleem. Haar ervaring is dat hoe lager het IQ, des te meer DSM-diagnoses niet kloppen. De praktijk laat zien dat de huisarts, ggz en verslavingszorg niet altijd in staat zijn om een LVB te herkennen, maar zien wij het zelf ook wel? Cliënten die de indruk geven van alles zelf te kunnen, veel weerstand tonen als je hen aan de hand wilt nemen en protesteren als je over wilt nemen? Eigen regie is een waardevol iets, maar wanneer een cliënt geen verantwoordelijkheid kan nemen bij eigen regie hebben wij met elkaar toch iets te doen. Niet gemakkelijk, maar wel nodig.
Voorkomen is immers beter dan genezen. Door deze groep vroeg in het vizier te hebben, hoef je hen dan niet meer ‘te redden uit de rivier’. Dat vraagt ook iets van ons. Dat wij naast de cliënt blijven staan en voor hem verwoorden wat hij zelf niet kan uitleggen, hem uitleggen wat gezegd wordt door anderen en de vertaling naar het dagelijks leven maken. En, misschien nog wel veel belangrijker, overnemen als het cliënten zelf niet lukt. Niet om de baas over hen te zijn, maar hen juist als mens serieus te nemen en hen te beschermen wanneer zij keuzes of situaties zelf niet kunnen overzien. We wachten daar soms te lang mee, met als risico dat ze overvraagd raken. Het pleidooi van het symposium was om met elkaar vroegtijdig te herkennen en actie te ondernemen, zodat we de zorg ook echt passend en ‘op maat’ kunnen maken. Laten we dit de komende tijd meenemen in onze casusbesprekingen maar ook in onze overleggen met externen. Want alleen ga je sneller, maar samen kom je verder!
Nieuwsgierig geworden? https://www.medischcontact.nl/actueel/laatste-nieuws/artikel/we-hebben-in-nederland-een-iq-probleem
Meer weten?
Ben je geïnspireerd door de de blog van Wil? Wil je samen met ons het verschil maken in het leven van cliënten met een hulpvraag op het gebied van LVB en/of GGZ? Kijk dan bij onze vacatures!
